De eeuwige blijf – zit is zit en af is af

Sommigen onder jullie hebben mij er al wat over horen zeggen of over zien schrijven, anderen misschien nog niet. Maar omdat er toch enkele vragen over kwamen, wil ik het principe even uitleggen.

BEGIN EN EINDE VAN DE OEFENING

Met Laika en Kenai, onze twee eerste honden, heb ik altijd gewoon “zit”, “af” (= liggen), “blijf” en “wacht” geoefend zonder er echt een einde aan te koppelen. Met ‘einde’ bedoel ik dan voornamelijk: hoe lang moet de hond in die houding blijven zitten, liggen of staan, of die oefening volhouden? Bij het wandelen deed ik het echter al wel. Ze leerden toen ze enkele jaren oud waren dat “vrij over” wilde zeggen: kom kort bij mij wandelen en trek niet aan de leiband. Dit zei ik één keer aan de start van de zogezegde ‘oefening’ en daarna ging ik aan de slag om ervoor te zorgen dat ze het ook effectief deden. Was het welletjes, dan gaf ik hen een duidelijke indicatie dat ze vanaf dat moment weer hun eigen ding mochten doen. Ik vertelde hen dan, met een handbeweging: “vrij”. Het begin was moeilijk, want het was de eerste keer dat ze hiermee te maken kregen, maar na een tijdje ging het vlotter en vlotter.

Het doel van de werkwijze die ik hieronder ga beschrijven, is dat het voor de hond duidelijk wordt hoe lang hij een bepaalde oefening of houding moet uitvoeren en wanneer hij weer zijn eigen ding mag gaan doen.

Je oefening moet dus, bij wijze van spreken, een begin en een einde hebben. Het begin is het commando van de oefening (ervan uitgaande dat de hond dit al kent, anders werk je met een handgebaar of lok je het desnoods uit) en het einde wordt “vrij”, “klaar” of “gedaan”. Tussen het begin en het einde van de oefening moet de hond dus die oefening blijven doen.

CONCREET

Maar wat houdt dat nu precies in? Met mijn twee huidige honden, Tysha en Wallis, ben ik gestart met dit principe vanaf ze pup waren. Ik gebruik geen “blijf” meer, enkel de houdingen of commando’s zie ze moeten uitvoeren, gevolgd (na korte of langere tijd) door vrij. Je hoeft dus niet tien keer “blijf, blijf, blijf, blijf…” te herhalen. Gewoon “zit”, “af/lig/liggen/down”, of “sta”,… tot een volgend commando of een “vrij”.

VRIJ?

Vrij wil eigenlijk gewoon zeggen: hop, je mag even lekker je eigen ding doen. De hond mag dus uit de houding komen of, in plaats van naast je te wandelen, even echt lekker gaan snuffelen of een plasje doen. Gewoon zichzelf zijn. Wil je hond toch in contact blijven met jou, dan is dit alleen maar fijn natuurlijk, al hoef je dit niet per se te belonen (tenzij je echt meer contact van je hond naar jou toe wilt, dan zou ik dit wel gaan belonen).

Vrij wil echter niet zeggen dat je hond dan als een gek helemaal grenzeloos mag worden en over je heen mag lopen natuurlijk. Vrij is: “doe je eigen ding, binnen de regels”.

HOE GA JE TE WERK – “VRIJ/KLAAR/GEDAAN” AANLEREN

Je kiest een commando dat je gaat gebruiken om het einde van een oefening aan te duiden. Het maakt daarbij niet uit welk commando het is, als het maar kort en duidelijk is (en jij het goed kunt onthouden). Persoonlijk vind ik “vrij” een handige, omdat de hond dan ook effectief vrij mag doen waar hij of zij even zin in heeft (zoals gezegd: binnen de perken).

Heb je een commando in gedachten? Dan kun je aan de slag gaan om dat aan te leren. Ik vertel je even kort hoe je dat doet:

1. Laat je hond zitten op commando (als hij dat kent; anders uitlokken met een snoepje, benoemen en belonen).
2. Beloon je hond één keer.
3. Gooi onmiddellijk daarna een snoepje een beetje weg en zeg “vrij” (of het commando dat je wilt gebruiken; ik gebruik voor de verdere beschrijving even “vrij” voor de duidelijkheid).
4. De hond mag naar het snoepje toe gaan en het opeten. Je handbeweging van het snoepje gooien wordt onderdeel van het commando “vrij”.
5. Vraag de hond weer bij je en laat hem opnieuw zitten. Herhaal de stappen.
6. Gaat dit goed? Dan ga je nu de tijd van het zitten verlengen. Je vraagt je hond te zitten en beloont hem als hij dit doet. Maar dan geef je niet één snoepje, maar twee kort (!) achter elkaar. Daarna geef je weer “vrij”.
7. Herhaal dit, maar varieer in het aantal snoepjes dat je geeft. In het begin is het belangrijk dat de snoepjes elkaar snel opvolgen, zodat de hond leert dat er nog snoepjes kunnen volgen en hij dus netjes moet blijven zitten.
8. Als ook dat goed gaat, dan kun je stilaan de tijd tussen het geven van de snoepjes gaan opvoeren. Gaat het goed, beloon dan een laatste keer en geef weer “vrij”. Gaat het mis, word dan niet boos, maar vraag de hond opnieuw om te gaan zitten en wacht heel even voor je hem dan beloont. Geef hem vlak nadien even “vrij”.

Uiteindelijk zul je merken dat je het snoepje niet meer hoeft weg te gooien, maar dat de hond al reageert op je handgebaar.

Wel iets om bij stil te staan: het snoepje weggooien werkt het best als je dit doet op een plaats waar de hond het kan zien en eventueel horen vallen. Op het gras is dit iets minder handig, tenzij je hond gekend is met het begrip “zoek” of het echt heeft zien vallen. Zeker voor pups raad ik aan om dit in het begin op een harde ondergrond te oefenen.

ZIT IS ZIT – AF IS AF

Als je het commando “vrij” hebt aangeleerd, dan kun je dit bij alles gaan toepassen. Zeg het commando dat je wilt (bijv. “zit”, “af”, “plaats” of “staan”) en geef eerst veel en snel snoepjes. Vlak na het laatste snoepje dat je hebt gegeven (varieer in aantal!), geef je de “vrij” weer. In het begin doe je dit altijd met het weggooien van een snoepje, daarna eventueel gewoon met de hand.

Daarna kun je dit gaan uitbreiden en je ook stilaan beginnen te verplaatsen. Ook nu werk je eerst met kleine stapjes, desnoods zelfs alleen maar met een beweging zonder je echt te verplaatsen. Pas als dat goed gaat, maak je het moeilijker.

NOG ENKELE TIPS

• Als het misgaat, dan geldt ook hier weer: zet de hond opnieuw in die houding of op die plaats, beloon net iets sneller en korter en geef sneller “vrij”.
• Gaat het vaker mis, doe de oefening dan nog één keer en eindig goed. Grote kans dat je hond gewoon moe is.
• Doe de oefeningen liefst niet langer dan tien à vijftien minuten per keer.
• Denk eraan: op het einde van de oefening altijd “vrij”!
• Ook bij het hierkomen kun je hier handig gebruik van maken. Meer info hierover volgt eventueel later nog.
• Blijft je hond in dezelfde houding of op dezelfde plaats zitten of liggen nadat je vrij hebt gegeven? Dat is ook prima. Vrij wil tenslotte zeggen dat hij zelf mag kiezen.

Veel succes én plezier met trainen!