De puppy-socialisatie paradox: Wachten met hondenschool tot alle vaccinaties rond zijn?

Als instructeur krijg ik zeer regelmatig de vraag van nieuwe puppy-eigenaren vanaf welke leeftijd hun pup naar de hondenschool mag komen, want: “Hij heeft nog niet al zijn inentingen gehad en de dierenarts zei dat dit noodzakelijk was alvorens te starten.” We begrijpen deze reactie, maar willen toch graag een kanttekening plaatsen bij het mogelijke “gevaar” van het uitstellen van een goede socialisatie voor je liefste viervoeter.

Want eigenaren die angstig zijn voor virussen, wachten vaak tot de pup minstens zestien weken oud is voor ze met hem naar de training komen, zelfs voor een privétraining. Toch gaat de pup ondertussen wel mee naar de dierenarts of gaan de eigenaren wandelen in het plaatselijke bos of op plaatsen waar ook veel andere honden komen. Dus waar zit het risico dan eigenlijk écht en wat kan wel of net niet? En waar moet je over nadenken bij het maken van deze belangrijke beslissingen?

WAAROM AL DIE PRIKJES TOT 16 WEKEN?

Laten we beginnen bij het begin: Het vaccinatieschema voor jonge pups. Om deze paradox te snappen, is het belangrijk om te weten waarom het standaard vaccinatieschema eruitziet zoals het eruitziet. Vaak denken mensen dat de prikjes op 6, 9 en 12 weken elkaar versterken (als een soort boosters). Maar dat is medisch gezien niet zo.

Een pup krijgt via de moedermelk (de biest) antistoffen mee (als de moederhond zelf goed geënt is en voldoende antistoffen heeft). Deze ‘maternale antistoffen’ beschermen de pup in de eerste levensweken, maar hebben één groot nadeel: ze breken ook een vaccin af. Zolang de antistoffen van de moeder (die via de navelstreng zijn binnengekomen) nog in het bloed van de pup zitten, neutraliseren ze de inenting en slaat het vaccin simpelweg niet aan, want het lichaam zegt: er zijn nog voldoende antistoffen, dus waarom er meer aanmaken?

Omdat een dierenarts (zonder bloedonderzoek ofwel titeren) niet precies weet op welke leeftijd de antistoffen van de moeder exact uitgewerkt zijn, worden er meerdere inentingen achter elkaar gegeven, met tussenpozes van drie weken. Ze hopen dat op één van die momenten de moeder-antistoffen ver genoeg gedaald zijn, zodat de inenting écht aanslaat en de pup zelf immuniteit opbouwt. Rond de 16 weken weten we 100% zeker dat de antistoffen van de moeder verdwenen zijn. Als een vaccinatie dán aanslaat, is de hond direct voor langere tijd beschermd. Daarom volgt de volgende inenting pas weer op de leeftijd van één jaar (en daarna vaak jaarlijks of driejaarlijks), puur als onderhoud van de eigen weerstand. Tenminste, als je niet titert, anders zou het best kunnen zijn dat je jaren niet hoeft te enten omdat je op die manier kan meten en weten vanaf welk moment de hond geen antistoffen meer heeft en pas dan terug moet gaan enten.

Je zou ook kunnen opteren om je jonge pup iedere paar weken te laten titeren zodat je hem niet overbodig vaccineert. Want meten is tenslotte weten! Maar ook titeren kan soms veel vergen van een jonge pup: stukje haar scheren, stil blijven staan, bloed prikken,… Dit is niet altijd een even prettige ervaring en zeker geen ervaring die je in een cruciale periode te vaak wilt herhalen als deze als negatief wordt ervaren door je pup. Daarom wordt er door dierenartsen vaak voorgesteld om toch te vaccineren en pas rond een halfjaar een Vaccicheck te doen om te kijken of de vaccinaties inderdaad zijn aangeslagen. Want alleen dan ben je zeker dat je niet voor niets – of op het verkeerde moment – hebt geënt!

EN HOE ZIT HET DAN MET DE VACCINATIE TEGEN KENNELHOEST?

Naast de standaard DHP-inenting hoor je als puppy-eigenaar vaak over de vaccinatie tegen kennelhoest (ofwel besmettelijke hondenhoest/kennelkuch). Wettelijk gezien is deze inenting niet verplicht, want het is een zogeheten ‘niet-kernvaccinatie’. Toch is hij in de praktijk vaak wél verplicht of ten zeerste aangeraden wanneer je hond naar een hondenpension, een uitlaatservice of een hondenschool gaat.

Kennelhoest is namelijk een uiterst besmettelijke luchtweginfectie, vergelijkbaar met een zware griep of kinkhoest bij mensen. De inenting werkt net even anders dan een klassiek prikje in de nek: hij wordt meestal als een druppel in de neus of via wat vloeistof in de wangzak gegeven. Dit zorgt heel snel voor een lokale afweer in de slijmvliezen van de neus en keel – precies op de plek waar de hond de bacterie of het virus zou inademen.

Belangrijk om te weten: in tegenstelling tot DHP kun je voor kennelhoest geen Vaccicheck (titerbepaling) doen. Met titeren meet je namelijk antistoffen in het bloed, terwijl de bescherming tegen kennelhoest lokaal op de slijmvliezen zit en mede tegen een bacterie is gericht. Dit is niet betrouwbaar via bloedonderzoek te controleren. Komt je hond veel in contact met andere honden, dan zal deze inenting daarom jaarlijks herhaald moeten worden. Het geeft – net als de griepprik bij mensen – geen 100% garantie dat je hond nooit een kriebelhoestje krijgt, maar het voorkomt wel dat hij er zwaar ziek van wordt of gevaarlijke complicaties zoals een longontsteking oploopt.

DE TIKKENDE KLOK VAN DE SOCIALISATIEFASE

We hebben het medische en het waarom aangaande de vaccins gehad. Laat ons nu eens verder gaan op het individu zelf: de pup! Een pup/jonge hond doorloopt diverse socialisatiefases. De eerste fase start reeds bij de fokker en gaat verder bij de nieuwe eigenaar (meestal), want deze duurt tot twaalf à veertien weken. Tijdens deze fase wordt er aangeraden om je hond met diverse nieuwe prikkels in contact te brengen, denk aan: honden, mensen, geluiden, omgevingen,… Indien dit goed gebeurt, zal de hond deze als “normaal” gaan bekijken en dus in zijn hersenen als “veilig” opslaan. Houd je je pup die periode strikt binnen (of heeft hij toevallig toch één of meerdere negatieve ervaringen), dan zal je in de toekomst merken dat bepaalde situaties mogelijk moeilijker zullen zijn voor je jonge pup en puber. Wanneer je dus wacht tot zestien weken, na de laatste vaccinaties, met trainen en gecontroleerd de wereld ontdekken, is de kans groot dat je eigenlijk al te laat bent voor een goede socialisatie en habituatie.

AMERICAN VETERINARY SOCIETY OF ANIMAL BEHAVIOR – WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK

De American Veterinary Society of Animal Behavior (AVSAB) is hier in haar officiële richtlijnen heel stellig over: gedragsproblemen vormen een veel grotere bedreiging voor jonge honden dan infectieziekten.

De belangrijkste doodsoorzaak voor honden jonger dan drie jaar is niet Parvo of Distemper (Hondenziekte), maar herplaatsing of inslapen wegens ongewenst gedrag, zoals extreme angst of agressie. Dit is geen wilde theorie, maar wordt wereldwijd breed gedragen door de wetenschap. Ook in Europa is dit de norm: de wereldwijde dierenartsenorganisatie (WSAVA) benadrukt in haar richtlijnen exact ditzelfde belang van vroege socialisatie.

Maar hoe zit het dan met dat risico op besmetting? Een toonaangevende wetenschappelijke studie (Stepita et al., 2013) onderzocht of deels gevaccineerde pups die naar een hondenschool gingen, vaker Parvo opliepen dan pups die uit voorzorg thuis werden gehouden. De conclusie was glashelder: er was geen enkel verhoogd risico voor de pups die de lessen bijwoonden. Sterker nog, ze waren net zo veilig, mits de hondenschool basisregels voor hygiëne hanteerde en de pups minimaal hun eerste vaccinatie hadden gehad.

De AVSAB en Europese experts adviseren daarom expliciet dat pups al één week na de eerste vaccinatie (vaak rond de 7 à 8 weken) veilig kunnen en moéten starten met lessen in een gecontroleerde omgeving. Wij bij Therapy4Dogs staan hier ook zeker achter.

DE PARADOX VAN DE OMGEVING

We willen onze pups beschermen, wat goed en slim is. Maar… Vaak gaat het verkeerd bij de risico-inschatting van locatie. Kijk maar eens objectief naar de plaatsen waar een doorsnee pup wel en niet komt:

• De dierenartspraktijk (hoog risico): Dit is letterlijk de verzamelplaats voor zieke dieren. De vloer in een wachtkamer, de plasweide of de parkeerplaats dragen een reëel risico.
• Bospaden en uitlaatstroken (hoog risico): Je weet niet of de honderden honden die daar plassen, snuffelen en een kakje doen wel gezond zijn. Misschien had er een hond wel schurft of giardia of…
• Privétraining aan huis (geen risico): Training in je eigen huis en tuin betekent dat je in het eigen, veilige territorium van de pup blijft. Het infectiegevaar door andere honden is hier nul.
• Een goede hondenschool (laag risico): Op een gecontroleerd trainingsveld komen honden van bewuste eigenaren. Ongelukjes worden direct opgeruimd, we werken in de buitenlucht en er wordt toegezien op de gezondheid van de honden. Bij Therapy4Dogs zorgen we er daarnaast ook voor dat, indien de eigenaar dat wenst, er geen contact tussen de honden is tijdens de lessen.

SLIM EN VEILIG DE WERELD IN

Je beschermt je jonge pup tegen virussen door verstandige keuzes te maken. Denk hierbij aan:

• hem niet laten snuffelen aan vreemde uitwerpselen
• drukke hondenveldjes vermijden
• enkel kennis laten maken met honden waarvan je 100% zeker bent dat deze virusvrij zijn
• …

Daarnaast kan je, vanaf zestien weken of rond zes maanden, ook zeker overwegen om je pup te laten titeren via een Vaccicheck. Op die manier weet je echt zeker dat je hond voldoende antistoffen heeft en dat de vaccinaties zijn aangeslagen. Meten is weten!

Maar door je pup in een veilige, gestructureerde setting de wereld te laten ontdekken, bescherm je hem niet enkel tegen virussen, maar ook tegen levenslange angst en stress. Bij Therapy4Dogs geloven we dat juist die vroege start essentieel is. We werken al vanaf de eerste weken aan prikkelbeheersing, zelfregulatie en de allerbelangrijkste basis: de verbondenheid tussen jou en je hond. Dat zijn vaardigheden die je hond op latere leeftijd absoluut nodig heeft op straat en in het bos.

Kortom: sluit je pup niet op tot hij 16 weken oud is. Wees verstandig met wáár je naartoe gaat, maar start op tijd met een positieve, gecontroleerde begeleiding!

Wil je veilig aan de slag met je pup in een gecontroleerde omgeving? Of wil je liever 1-op-1 starten met privétraining bij je thuis? Neem gerust contact op, we kijken graag wat het beste past bij jouw hond.