Wat het gezelschap van een hond kan betekenen

Enkele jaren geleden werd er een vraag aan me gesteld: was ik bereid om een jongen met ASS één namiddag per week voor een aantal uurtjes op te vangen en met hem wat leuke dingen te doen die gerelateerd waren aan honden? Na lang twijfelen en een eerste kennismaking met hem en zijn begeleider werd er toch een akkoord bereikt. Gedurende een aantal weken kwam hij dan ook op bezoek en deden we samen dingen. Toch was het duidelijk dat de klik er niet echt was en dat hij zelf liever ook andere dingen wilde doen. Nadat hij enkele keren niet was komen opdagen, werd samen beslist om het traject te stoppen. Jammer, dacht ik, want ik had er eigenlijk best wel zin in om zo’n jongere op deze manier te helpen.

Toen het volgende schooljaar opnieuw iemand van dezelfde school me aansprak over een meisje met ASS dat het moeilijk had op school, was ik afwachtend. Ik wilde tenslotte niet opnieuw hetzelfde meemaken als het vorige schooljaar. Er werd kennisgemaakt, maar het was nog moeilijk te zien of het wel wat zou kunnen worden. Het meisje, laat ons haar even A. noemen, was nog gesloten en meer gericht op haar begeleidster dan op mij – wat natuurlijk ook normaal was, ik was nog een complete vreemde. Maar met de honden was de klik er zeker wel en dus zetten we door.

Na enkele weken die voorbij waren gegaan, werd het vertrouwen in elkaar steeds groter en begon A. zich ook steeds meer open te stellen. We praatten over allerlei dingen: over her moeilijkheden op school, over haar ouders en over de zorgboerderij waar ze iedere week ook nog naartoe ging. Maar het belangrijkste: ze was helemaal gek van Laika.

Het project werd nog een schooljaar verlengd, maar het werd langzaam duidelijk dat, ondanks dat A. bij mij een pracht van een kind was – beleefd, behulpzaam, slim, lief – het een heel ander verhaal was bij haar thuis en op school. Op een dag werd ik opgebeld, een uurtje voor A. zou arriveren. De begeleider sprak kort met me en vertelde me dat A. een moeilijke dag had – haar cavia was afgelopen nacht gestorven – en dat ze het daarom ook erg moeilijk had gehad op school. Ze had niet willen eten en haar pilletje niet willen nemen. Ik beloofde de school dat ik mijn best zou doen om haar zover te krijgen te eten en haar pilletje te nemen.

Zo gezegd, zo gedaan. A. arriveerde in de auto van een van de leerkrachten, haar gezicht op onweer. Ze stapte uit en liep zonder een woord te zeggen weg van de man en naar ons toe. De honden zaten nog binnen, maar zodra ze hen zag aanlopen door het raam, verscheen er een brede glimlach op haar gezicht. Ze overhandigde me een potje waar haar pilletje in zat, vertelde kort dat haar cavia overleden was en ging dan heerlijk knuffelen met Laika. Zoals altijd gingen we eerst aan tafel zitten om te bespreken wat we die dag eerst zouden doen. Er volgde een korte stilte en toen ik zei dat Laika haar pilletje nog moest nemen, net zoals A., stelde ze voor dat zij het pilletje voor Laika aan Laika gaf en daarna haar eigen pilletje ging nemen. Met een glimlach keek ik toe. Toen de pilletjes op waren, vertelde ik haar dat ik nog niet had gegeten en vroeg of we dan samen zouden eten. Ze stemde zonder morren en zonder blikken of blozen toe en samen hebben we onze boterhammetjes opgekweekt.

Dit was maar een van de vele momenten waarop het duidelijk werd hoeveel een hond voor zo’n jong meisje met ASS kan betekenen. Niemand van de begeleiders die ik sprak kon geloven hoe voorbeeldig ze zich steeds bij mij gedroeg, maar iedereen was in zijn nopjes bij ieder positief verhaal dat ik doorstuurde of vertelde.

Begin 2020 werd ik opnieuw gebeld – A. was helaas tot nader order van school geschorst en zou dus niet meer kunnen komen tot men wist wat te doen – met de vraag of ik dit keer een wat oudere jongen wilde opvangen. Het zou maar voor een kortere periode per week zijn. Gemotiveerd door het effect dat Laika op A. had en de start van mijn opleiding AAS (Animal Assisted Services), stemde ik onmiddellijk in. Er werd eerst weer kennisgemaakt. De begeleider vertelde me op voorhand al dat de jongen – laat ons hem B. noemen – vaak stilletjes op zijn stoel zat, met zijn capuchon over zijn hoofd en een gsm in de hand. Ik was hier dus ook op voorbereid en wilde zien wat voor effect Laika op deze jongen zou hebben. De binnenkomst was weer wat afwachtend. Tijdens de bespreking samen met de begeleider zat hij inderdaad ook aan tafel, wrijvend over zijn voorhoofd en zijn oren, de schouders naar voren gebogen en de blik op de tafel gericht. De afspraken werden gemaakt en toen kwam Laika even gedag zeggen; hij moest haar wel wat aandacht geven voor hij wegging. De blik in zijn ogen en zijn hele gezicht veranderden. Plots maakte hij prachtig contact met Laika, die hem op haar beurt niet meer wilde laten gaan. De klik was er.

Tijdens de sessies die daarop volgden, werd B. eerst even mee aan het werk gezet bij het maken van parcoursen voor een les die ik nog moest geven, en daarna mocht hij samen met Laika (en af en toe ook Kenai) het parcours zelf eens testen of leuke dingen verzinnen. Er was geen enkele sprake meer van geslotenheid of op zichzelf zijn. Hij genoot zichtbaar van het contact met de honden en hun bereidheid om dingen voor hem (en de snoepjes die hij vasthad) te doen. Met zijn goedkeuring maakte ik af en toe een filmpje en liet dit zien aan een van zijn begeleiders. Opnieuw konden ze hun ogen niet geloven.

Het effect dat een hond kan hebben op mensen is onwaarschijnlijk. Dit verhaal ging enkel over jongeren met ASS, maar je kunt vergelijkbare effecten zien bij ouderen, bij kinderen met andere problemen, bij… noem maar op. Een hond heeft vaak zo’n mooi, prachtig therapeutisch effect waar mensen niet bij stilstaan. We moeten hen daarom koesteren en ons hiervan bewust worden. Want samen – indien de hond geschikt bevonden is voor dit soort werk – kun je zo vreselijk veel bereiken.